ABD ile İran arasındaki gerginlikte kırılgan ateşkesin kalıcı bir anlaşmaya dönüştürülmesi için yürütülen diplomatik temaslar hız kazandı. Tahran merkezli görüşmelerde Pakistan arabuluculuğu öne çıkarken, taraflar arasında önemli görüş ayrılıklarının sürdüğü ancak sınırlı ilerleme sağlandığı ifade ediliyor.
Galibaf–Asım Munir Görüşmesi: Tahran’da Kritik Diplomasi
İran Meclis ve müzakere heyeti Başkanı Muhammed Galibaf, Tahran’da Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Munir ile bir araya geldi. Görüşmede İran tarafının temel mesajı, “egemenlik haklarından taviz verilmeyeceği” oldu.Galibaf, İran ordusunun ateşkes sürecini yeniden yapılanma ve güçlenme süreci olarak değerlendirdiğini belirterek, ülkesinin askeri ve siyasi pozisyonunu koruma konusunda kararlı olduğunu vurguladı.
“ABD Güvenilmez Taraf” ve Sert Siyasi Mesajlar
Galibaf, Washington yönetimini hedef alarak ABD’yi “güvenilmez bir taraf” olarak nitelendirdi. İranlı yetkili, ABD’nin geçmişte müzakere süreçleri devam ederken askeri operasyonlar gerçekleştirdiğini savunarak, bu durumun güven ortamını zedelediğini ifade etti.Ayrıca ABD’nin deniz ablukası politikalarına da değinen Galibaf, İran’a yönelik baskıların sürdüğünü ancak buna rağmen geri adım atılmayacağını söyledi.
“Savaş Geri Gelirse Daha Ağır Olur” Uyarısı
Galibaf, olası bir çatışma senaryosuna ilişkin yaptığı açıklamada sert mesajlar verdi. ABD eski Başkanı Donald Trump’ın yeniden savaşı başlatması halinde bunun sonuçlarının çok daha yıkıcı olacağını belirterek, “Bu kez sonuçlar ABD için çok daha ağır olur” değerlendirmesinde bulundu.
İran’dan Müzakere Değerlendirmesi: “Yakınız Ama Çok Uzak”
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, müzakerelere ilişkin yaptığı açıklamada çelişkili bir tablo çizdi. Sözcü, tarafların bazı noktalarda ilerleme kaydettiğini ancak temel anlaşmazlıkların hâlâ çözülmediğini söyledi.Yetkili, “Anlaşmaya çok uzak ama bazı açılardan yakınız” ifadelerini kullanarak sürecin hem ilerlediğini hem de ciddi engeller içerdiğini vurguladı.
ABD’nin Mesajı: “İlerleme Var Ama Yeterli Değil”
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da sürece ilişkin yaptığı değerlendirmede, görüşmelerde “sınırlı ilerleme” sağlandığını ancak anlaşmaya varmak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu ifade etti.Rubio, süreci ne abartmak ne de küçümsemek gerektiğini belirterek, “Henüz orada değiliz” sözleriyle Washington’un temkinli yaklaşımını ortaya koydu.
Pakistan Arabuluculuğu: Çift Kanallı Yoğun Temas
Pakistan’ın arabuluculuk rolü çerçevesinde, Asım Munir’in sadece Galibaf ile değil, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile de görüştüğü bildirildi. Tarafların iki ayrı görüşme gerçekleştirdiği ve diplomatik temasların gece geç saatlere kadar sürdüğü aktarıldı.Pakistan İçişleri Bakanı’nın da son bir hafta içinde iki kez Tahran’ı ziyaret etmesi, arabuluculuk sürecinin yoğunluğunu gözler önüne serdi.
Katar ve Umman Devrede: Bölgesel Diplomasi Genişliyor
Sürece yalnızca Pakistan değil, bölgedeki diğer aktörler de dahil oldu. Katar’ın ABD ile koordinasyon içinde Tahran’a bir müzakere ekibi gönderdiği belirtildi.Ayrıca İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin Umman Dışişleri Bakanı Bedir bin Hamad el-Busaid ile telefon görüşmesi yaptığı açıklandı. Bu temasların, müzakere sürecindeki tıkanıklıkları aşmaya yönelik olduğu değerlendiriliyor.
Hürmüz Boğazı: 25 Gemi Geçişi ve Stratejik Baskı
İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri, son 24 saat içinde Hürmüz Boğazı’ndan 25 ticari geminin geçiş yaptığını duyurdu. Bu gemiler arasında petrol tankerleri ve konteyner gemilerinin bulunduğu belirtildi.Hürmüz Boğazı, küresel enerji taşımacılığı açısından kritik bir geçiş noktası olurken, bölgedeki siyasi gerilim deniz trafiğini doğrudan etkileyen bir unsur olmaya devam ediyor.
Ateşkesin Gölgesinde Deniz Trafiği Krizi
İran, daha önce ateşkes sürecinde Hürmüz Boğazı’nı ticari geçişlere açık tuttuğunu açıklamış, ancak ABD’nin deniz ablukası politikalarına devam etmesi nedeniyle bazı kısıtlamalar getirdiğini duyurmuştu. Bu durum, bölgedeki ticari akışta belirsizlik yaratmayı sürdürüyor.
Tasnim’den Kritik Değerlendirme: “İlerleme Var Ama Anlaşma Yok”
İran’ın yarı resmi Tasnim haber ajansına konuşan müzakere kaynakları, bazı teknik ve siyasi başlıklarda ilerleme sağlandığını doğruladı. Ancak tüm ihtilaflı konular çözülmeden nihai anlaşmanın mümkün olmadığı vurgulandı.
En Kritik Başlık: Uranyum Stokları ve Nükleer Dosya
Diplomatik kaynaklara göre müzakerelerde en büyük anlaşmazlık konularından biri uranyum stokları ve nükleer programın sınırlandırılması oldu. Bu başlıkta tarafların pozisyonlarının oldukça uzak olduğu ifade ediliyor.
Tel Aviv’den Sürece Bakış: Askeri Seçenek Gündemde
NTV muhabiri Melike Şahin’in Tel Aviv’den aktardığı bilgilere göre, diplomasi yoğun şekilde sürerken askeri senaryolar da masada kalmaya devam ediyor. ABD basınında olası bir müdahale ihtimalinin tartışıldığı, sürecin hem diplomatik hem de askeri boyut taşıdığı belirtiliyor.Şahin ayrıca görüşmelerde “anlaşmazlıkların nasıl giderileceğine” odaklanıldığını, ancak özellikle uranyum stokları konusunda ciddi tıkanıklıklar bulunduğunu aktardı.
Genel Görünüm: Kırılgan Süreç, Temkinli İlerleme
Tüm tarafların açıklamaları birlikte değerlendirildiğinde, müzakerelerde küçük ilerlemeler kaydedildiği ancak temel sorunların çözülmediği görülüyor. ABD, İran ve bölgesel aktörler diplomasi kanallarını açık tutarken, süreç hem siyasi gerilim hem de güvenlik riskleri nedeniyle kırılganlığını koruyor.